Trendyol Mağazam Kapandı: Hukuki Haklar

Trendyol İle Akdedilen “Satıcı İş Ortaklığı ve İlan Sözleşmesi”nin Hukuki Niteliği

Trendyol ile imzalanan “Satıcı İş Ortaklığı ve İlan Sözleşmesi” her iki tarafa da borç yükleyen ve iltihaki bir sözleşmedir. Trendyol’un asıl borcu, satıcıların ürünlerinin satışına müsaade etmek ve bunun karşılığında komisyon almaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin iltihaki olması, sözleşme üzerinde müzakere ve pazarlık etme imkanı olmamasını ifade etmektedir. Trendyol, sözleşme şartlarını kendisi belirlemekte ve satıcıların müdahale imkanı olmamaktadır.

Trendyol Tek Taraflı Olarak Sözleşmeyi Feshedebilir Mi?

Taraflar arasında akdedilen sözleşme iltihaki olmakta beraber, Trendyol mağaza kapatma işleminde tamamen özgür değildir. E-ticaret için işletmelerin devamı esas alınmış olup, taraflar arasındaki sözleşme şartlarını düzenleyen iki adet düzenleme mevcuttur:

Elektronik Ticaret Kanunu Yönetmeliği m.11/1 hükmü, Trendyol gibi hizmet sağlayıcıların haksız şart uygulamalarını yasaklamıştır. Trendyol mağaza kapatma işlemleri gibi, tek taraflı sözleşmenin feshi de bir haksız şart olarak düzenlemiştir. Söz konusu hüküm şu şekildedir;

“ Elektronik ticarette haksız ticari uygulamada bulunulamaz. ETAHS’nin, aracılık hizmeti sunduğu ETHS’nin ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya belirli bir kararı almaya zorlayarak normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına sebep olan uygulamalarının haksız olduğu kabul edilir.”

Ayrıca, tek taraflı Trendyol mağaza kapatma işlemi haksız şart olarak görülmüş ve kanunen yasaklanmıştır. Elektronik Ticaret Kanunu Yönetmeliği m. 17/1-ç:

“… aracılık sözleşmesinde yer verilen nesnel ölçütler hariç olmak üzere aracılık hizmetini kısıtlayamaz, askıya alamaz veya sonlandıramaz..”

Kanun koyucu Trendyol kapama kapatma gibi sözleşme fesih işlemlerin uygulana bilmesi için nesnel somut gerekçeler sunulmasını aramıştır. Elektronik Ticaret Yönetmeliği m.17/2;

“ETAHS, aracılık sözleşmesinde yer verilen nesnel ölçütler hariç olmak üzere aracılık hizmetini kısıtlayamaz, askıya alamaz veya sonlandıramaz. …

Durumların varlığı halinde gerekçelerini açık ve anlaşılır şekilde belirterek ETHS’den açıklama talep eder ve açıklamasını sunması için ETHS’ye en az üç iş günü süre verir.”

Sonuç olarak; Trendyol’un tek taraflı sözleşme feshetme imkanı kanunen yoktur. Mağaza kapatma işlemi gibi, sözleşmeyi feshedilmesi için nesnel ve somut gerekçeleri önceden belirlemeli ve satıcılara bildirmelidir.

• 6563 Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Elektroik Ticaret Kanunu),

• Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı Ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik (Elektronik Ticaret Kanunu Yönetmeliği)

Trendyol Mağaza Kapanması ve Askıya Alınma Arasındaki Fark Nedir?

Trendyol nezdinde pazaryerinin satışa kapatılması, aynı hukuki niteliğe sahip değildir:

• Askıya Alınma: Geçici olarak hesabın kapatılmasıdır. Fatura yüklenmesi gibi operasyonel hususlar giderildikten sonra geri açılmaktadır.

• Mağaza Kapatma: Trendyol’un taraflar arasındaki sözleşmeyi feshetmesidir.

Trendyol Mağaza Kapatma Gerekçeleri ve 48 İhlal Puanı Sistemi

Elektronik Ticaret Yönetmeliği’nde belirttiği gibi Trendyol haksız olarak tek taraflı sözleşmeyi feshetme imkanı yoktur. Öncesinde Trendyol mağaza kapatma gerekçeleri somut bir şekilde belirlemedir. Bu kapsamda, Trendyol “İyi Ticaret Sistemi” kapsamında, satıcıların belirli ihlaller nedeniyle 48 puana ulaşması durumunda mağaza kapatma işlemi uygular.

Başlıca kapatma gerekçeleri şunlardır:

• Orijinal Olmayan Belge ve Ürün: Sahte veya tahrif edilmiş fatura/yetki belgesi sunulması, lisanssız veya taklit ürün satışı.

• Sahte ve Kuvvetli Orijinallik Şüphesi Taşıyan Ürün Satışı: Bir başkasına ait markalı veya tasarım ürünlerinin satışının yapılması.

• Yasa Dışı Faaliyetler: Mevzuat gereği yasaklı ürünlerin listelenmesi, dolandırıcılık veya suç teşkil eden eylemler.

• İlişkili Satıcı Hesapları: Kuralları ihlal eden bir başka mağaza ile organik bağın (aynı IP, adres, ortaklık yapısı) tespiti.

• Sözleşme ve Bilgi İhlalleri: Yanıltıcı kimlik beyanı veya “Satıcı İş Ortaklığı ve İlan Sözleşmesi”ndeki temel yükümlülüklerin ağır ihlali.

“İlişkili Mağaza” (Organik Bağ) Gerekçesiyle Haksız Kapatma

Son zamanlarda Trendyol mağaza kapatma gerekçesi olarak, daha öncesinde kapanan bir mağazayla “ilişkili mağaza” gerekçesi gösterilerek, bir başka kişinin de mağazasının kapatılmasıdır.

Buradaki ilişkili mağaza veya satıcıdan kasıt, her iki işletme arasında “organik bağ” olduğu iddiasıdır. Trendyol’da mağazası kapatılan kişinin, bir başkası üzerinden satışlara devam ettiği varsayılmaktadır. Aynı Ip adresinin kullanılması, akrabalık bağı veya eski çalışanı olması gibi sebeplerden ilişkili mağaza sebebi görülmektedir.

Ancak hukuk nezdinde, işletmelerin yönetim, sermaye ve operasyonlarının tamamen ayrı olduğu ispatlandığı sürece, sadece IP çakışması veya akrabalık bağı organik bir birliktelik için yeterli delil sayılmaz. Bu tür durumlarda “Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması” şartları oluşmadan bir şirketin kusuru diğerine sirayet ettirilemez.

İçerideki Hak Edişler ve 90 Günlük Bloke Sorunu

Trendyol, mağaza kapatma kararıyla birlikte satıcının içerideki parasına genellikle 90 gün (3 ay) boyunca bloke koymaktadır. Günlük yüksek ciroya sahip sanayici ve üreticiler için bu durum; hammadde ödemeleri, işçi maaşları ve vergi yükümlülüklerinin karşılanamamasına neden olarak iflas riskini beraberinde getirir.

Bu blokajın hukuki dayanağı yoksa veya somut bir müşteri zararı kanıtlanamıyorsa, ihtiyati tedbir yoluyla paranın 3 aylık süreyi beklemeden iadesi talep edilebilir.

Trendyol Mağazam Kapandı Ne Yapabilirim?

Trednyol pazaryeri kapatılan satılar için ilk 24-72 saat çok önemlidir. Elektronik Ticaret Yönetmliği uyarınca da Trendyol, en az üç iş günü içerisinde savunma istemek zorundadır. Bu süreçte, pazaryeri kapatma kararına karşı itiraz edilmelidir.

Telafisi güç zararların önüne geçmek için 24-72 saat içinde şu adımları izlemesi önerilir:

Mağaza Kapatma Gerekçesinin Analizi ve Delil Toplama

Satını 48 ihlal puanı sebebinin, satıcılara açılan panelden “İhlal Puanı” veya “Bildirimler” bölümünden tespit edilmesi ve tespiti çürütecek delillerin toplanması gerekmektedir:

• İlişkili Mağaza ve Organik Bağ İddiası: Trendyol, aynı IP adresi, aile bağı veya eski çalışan verileri üzerinden mağazalar arasında “organik bağ” kurarak, kural ihlali yapmayan satıcıların dahi mağazasını kapatabilmektedir. Bu haksız işlemin iptali için işletmelerin yönetim, sermaye ve operasyonel süreçlerinin tamamen bağımsız olduğu somut belgelerle kanıtlanmalıdır.

• Orijinallik Şüphesi ve Sahte Ürün İtirazı: Özellikle yurt dışından ithal edilen ürünlerde yaşanan orijinallik tartışmalarında, “marka hakkının tükenmesi” ilkesi kapsamında savunma yapılmalıdır. Ürünün fatura silsilesi ve yetkili satıcı belgeleri mahkemeye sunularak ürünlerin yasal yollarla temin edildiği ispatlanmalıdır.

• Marka ve Fikri Mülkiyet Hakları İhlali: Başkasına ait tescilli bir markanın veya tasarımın kullanılması kalıcı kapatma gerekçesidir. Uzun süredir kullandığınız mağaza adı başkası tarafından tescil edilmişse, hak kaybını önlemek adına “Marka Hükümsüzlüğü Davası” açılarak hukuki süreç başlatılmalıdır

Trendyol’a İtiraz Hakkı

Elektronik Ticaret Yönetmeliği uyarınca da Trendyol mağaza kapatma kararına karşı üç iş gününden az olmamak üzere itiraz hakkı tanınması gerekmektedir. Satını 48 ihlal puanı aldıktan sonra 30 gün içerisinde itiraz hakkı mevcuttur.

Mağaza kapatma kararına karşı “Destek Talepleri” bölümünden delillerle birlikte itiraz edilmesi gerekmektedir. İtirazın destekleyici delilerle yapılması önemlidir. Olası mağazanın açılmaması halinde başvurulacak hukuki yollar açısından da delil oluşturmaktadır.

İhtarname Gönderilmesi

Trendyol mağaza kapatma gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu belirtir bir şekilde ihtarname gönderilmelidir. Satıcının mağaza kapatma kararına karşı yasal yollardan da itiraz etmiş olmaktadır.

İhtarnamenin kapatma gerekçelerinin hukuka aykırı olduğunu delillerle ortaya konucak şekilde gönderilmesi gerekir. Bu durumda kısa sürede mağazanın açılma ihtimali vardır. İhtarnameye cevap verilmediği takdirde yasal yollara başvurulması mümkündür.

İhtiyati Tedbire Başvurma

Y. Hukuk Genel Kurulu 2021/658 E. , 2023/867 K.sayılı kararı uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat ve telafisi güç zararların doğması aranmaktadır.

“[…] İhtiyatî tedbir; kesin hükme kadar devam eden yargılama boyunca, davacı veya davalının (dava konusu ile ilgili olarak) hukuki durumunda meydana gelebilecek zararlara karşı öngörülmüş, geçici nitelikte, geniş veya sınırlı olabilen hukuki korumadır.

[…] Buradan anlaşıldığı üzere yaklaşık ispat, tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel (yaklaşık) bir kanaatin yeterli olduğu şeklinde değerlendirilmelidir. “

Trendyol’da haksız olarak mağazanın kapatılmasına kararına karşı ihtiyati tedbir kararıyla hızlıca mağazanın açılması mümkündür. Ancak, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için şu şartların sağlanması gerekmektedir:

• Yaklaşık İspat: Mağaza kapatma gerekçesinin hukuka aykırı olduğunun somut delillerle ortaya konulmasıdır. Örneğin; ilişkili mağaza sebebiyle 48 ihlal puanı alınması halinde, her iki mağaza arasında bir organik bağ olmadığı ispat edilmelidir. Vergi levhası, İTO kayıtları ve ortaklığı gösterir belgeler buna örnektir.

• Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar Doğması: İşletmenin genel geçim kaynağının e-ticarete dayandığı ve mağaza kapatma sebebiyle büyük ciro kayıpların yaşandığı ileri sürülmelidir. Bunun için Trendyol üzerinden yapılan satışlar ve faturalar delil olarak kullanılabilir.

Dava Yoluna Başvuru

Trendyol’da haksız yere mağazası kapanan kişiler, mağaza kapama kararına karşı dava yoluna başvurması mümkündür. Haksız kapatma süresi boyunca uğranılan ciro kaybı, kâr mahrumiyeti ve ticari itibar kaybı için tazminat ve blokajdaki paranın faizi talep edilmektedir. Ayrıca, yargılama sürecinde de mağazanın açılması için ihtiyati tedbir talep edilmesi mümkündür.

Trendyol mağaza kapatma kararına karşı dava açmak isteyen kişilerin şu hususlara dikkat etmesi gerekmektedir:

• Zorunlu Arabuluculuk: Dava açılmadan önce zorunlu dava şartı arabuluculuğa başvurulması gerekmektedir.

• Görevli Mahkeme: Tarafların tacir olması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

• Yetkili Mahkeme: Trendyol’un genel merkezinin bulunduğu İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri yetkilidir.

Trendyol’da Mağazanın Kapanmaması İçin Alınabilecek Önlemler

Trendyol gibi pazaryerlerinde mağazaların kapatılmasıyla karşılaşmamak için alınabilecek bazı önlemler vardır:

• Marka Tescili: Satışa sunduğunuz mağazanın marka tescilini alarak orijinal ürün satışı yapıldığını hukuken kanıtlayabilirsiniz. Bu konuda marka vekili Av. Sena KOPARAN ŞAFAK’tan destek almak için Marka Tescili Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

• Mağazanın Farklılaşması: Farklı bir mağazanın yasal adresi, internetiyle giriş yapılmamalıdır.

• Faturayla Satış: Satılan ürünlerin fatura silse silisinin sağlanması gerekir. Özellikle yurt dışında ürün ithalatında önem arz etmektedir.

Sonuç

Trendyol mağazam kapandı, ne yapabilirim diyen satıcıların son zamanda sayıları artmıştır. Burada bilinmesi gereken husus Elektronik Ticaret Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında tek taraflı sanal pazaryerlerinin kapatılması mümkün değildir.

Kapatma gerekçelerin somut olarak ortaya konulması gerekir. Hukuka aykırı olarak pazaryeri kapatma kararına karşı; ilgili pazaryerine itiraz edilebilir ve yargı yoluna başvurulabilir.