Yazılım Telif Hakkı Nasıl Alınır?

Yazılımların Hukuki Niteliği: Bir Eser Olarak Yazılım

Bir yazılım veya bilgisayar programının hukukun korunabilmesi için 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) eser sayılması gerekmektedir. FSEK m.1/B uyarınca bir eserden bahsedebilmek için şu şartların hepsini sağlamalıdır:

FSEK uyarınca yazılımlar “İlim ve Edebiyat Eserleri” olarak kabul edilmektedir.

• Fikri bir çabanın ürünü olması,

• Yaratıcısının hususiyeti, yani özgün bir çalışma ürünü olması,

• Somut olarak ortaya konulmuş olması,

• İlim ve edebiyat, müzik, sinema veya güzel sanat alanlarından birine ait olması gerekir.

Eser Sayılan Yazılımlar Nelerdir?

FSEK m.2/1 uyarınca; bilgisayar programları ve bir bilgisayar programı neticesi doğuracak hazırlık tasarımları ve algoritma şemaları da eser niteliğindedir. Özgünlük kriterlerini karşılayan arayüz tasarımları da bu kapsamdadır.

Ancak, arayüzüne ya da işlevine temel oluşturan soyut düşünce, fikir ve matematiksel ilkeler eser sayılmamaktadır. Eser sayılabilmenin temel koşulu, kodlama yoluyla somut ürün koymaktadır.

Yazılım Telif Hakkı Nedir?

Yazılım telif hakkı, yazılım tasarımcısının kodlama yoluyla ortaya koyduğu üründeki maddi ve manevi hakları ifade etmektedir. Bilgisayar programların izinsiz çoğaltılmaması, kopyalanmaması, değiştirilmemesi gibi birçok hakkı barındırmaktadır.

Yukarıda yazılım fikri mülkiyet hakları, eserin meydana getirilmesiyle birlikte doğmaktadır. Herhangi birinin yazılım telif hakkını ihlal etmesi halinde hem hukuki hem de cezai sorumluluk doğurmaktadır.

• Maddi Haklar: Yazılımı işleme (yeni versiyon üretme), çoğaltma, piyasaya yayma, temsil etme ve internet dahil her türlü dijital kanalla kamuoyuna sunma hakkıdır.

• Manevi Haklar Yazılımı kamuoyuna sunma (umuma arz), kodların üzerinde isminin belirtilmesini isteme ve yazılımda izinsiz değişiklik yapılmasını engelleme haklarıdır.

Yazılım Fikri Mülkiyet Hakları Kime Aittir?

FSEK kapsamında bir eserin sahibi, o eserin yaratıcısıdır. Bu kapsamda kodlama yoluyla bir bilgisayar programı, web sitesi veya mobil uygulama geliştiren kişi, o yazılım telif hakkına sahip kişidir. Ancak, FSEK m.18 hükmünde; yazılım mali hakların iş akdi, hizmet sözleşmesi veya durumun niteliğine göre farklı bir kişiye ait olacağı füzenlenmiştir. Söz konusu istisnalar şu şekildedir:

• Şirket Çalışanları (İş İlişkisi): Taraflar arasında aksi bir sözleşme yoksa; işçi, memur veya hizmetlilerin işlerini yerine getirirken meydana getirdikleri yazılımların mali hakları işverene aittir.

• Eser Sözleşmesi: Dışarıdan bağımsız bir yazılımcıya veya ajansa sipariş üzerine yaptırdığınız işlerde haklar ise, taraflar arasındaki sözleşmeye göre belirlenmektedir.

Yazılım Telif Hakkı Sözleşmesinin Önemi

Özellikle bir yazılımcıyla veya yazılım şirketiyle bir proje kapsamında üretilen yazılıml/arın fikri mülkiyet haklarının kime ait olacağının belirlenmesi gerekmektedir. Nitekim. FSEK m. 18/2 uyarınca da taraflar arasındaki sözleşmede belirleneceği ifade edilmiştir. Örneğin; özel bir mobil uygulama veya web tasarımı yapılması halinde, mali hakların iş sahibine ait olacağı kararlaştırılmalıdır.

Yazılım Telif Hakkı Nasıl Koruma Altına Alınır

Özel kodlama bilgisiyle ortaya konulan yazılımlar, bilgisayar programları veya mobil uygulamalar, kullanım alanına göre farklı hukuki korumalara ihtiyaç duymaktadır. Yazılım fikri mülkiyet hakları ile sınai haklarının koruma altına alınmasında, farklı usul ve şartlar vardır.

Yazılım Telif Hakkının Otomatik Korunması ve Alınabilecek Hukuki Önlemler

FSEK kapsamında bir eser meydana getirilmesiyle birlikte, eser üzerindeki telif hakları da kendiğinden doğmaktadır. Yazılım telif hakkı da bilgisayar programların veya ileride program olmak şartıyla hazırlık aşamasındaki kodlar, yaratılmasıyla doğmaktadır. Herhangi bir kurumun onayı veya tesciline ihtiyaç yoktur.

Yazılım fikri mülkiyet hakları kendiliğinden doğmakla beraber, kim tarafından ve ne zaman yaratıldığının da ispatı gerekmektedir. Bu haliyle yazılım telif haklarının koruma altına alınmasının 2 önemli yolu vardır:

• Telif Hakkı Tescili: Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’ne başvurarak, yazılım eserlerinin yaratıcısı olduğunu resmileştirmek ve tescil belgesi alınmaktadır.

• Noter Beyanı: Herhangi bir noter aracılığıyla ilgili yazılım kodlarının sizin tarafınızdan yaratıldığına dair resmi bir evrak temin edilmesi mümkündür.

Yazılım Patenti ve Faydalı Model

Patent, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.82/1 hükmünde şu şekilde tanımlanmıştır;

“Teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir.”

Yazılımlar esas olarak bir fikri mülkiyet hakkıdır ve meydana getirilmesiyle birlikte hakları doğar. Patent ise; bir sınai haktır ve Türk Patent ve Marka Kurumu’na tescilli hak kazanılır. Ayrıca, patentin yeni bir buluş ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir.

Yazılım patenti ise, 2026 yılı itibariyle makinelerin çalışma prensibiyle daha çok gündeme gelmiştir. Bir yazılım patentiden bahsedebilmek için;

Yazılın patentinin, yeni olmamakla birlikte bir teknik çözüm getirmesi halinde, faydalı model olarak başvurulması mümkündür.

Yazılım patent başvurusu ise TÜRKPATENT’e tescil başvuru yoluyla mümkündür.

• Sanayiye Uygulanması: Bir makine veya teçhizatla birlikte çalışması ya da bilgisayar programın teknik bir sorunu gidermesi.

• Yeni olması: Yazılım patentinin buluş basamağını içermesi, yani daha öncesinde uygulanmayan bir şey olması gerekmektedir.

Yazılım Marka Tescili (9. ve 42. Sınıf Ayrımı)

Özel kodlama bilgisiyle ortaya konulan bilgisayar programları veya mobil uygulamarı için kullanılan isim ve logoların korunması için marka tesciline başvurulması gerekir. Markalar da bir sınai hak olup, yazılım isim hakkının koruma altına alınması için TÜRKPATENT’e marka tescil başvuru yapılması gerekmektedir.

Yazılım marka sınıfları, marka başvurusu yapacak kişinin ihtiyacına göre şu şekildedir:

(Yazılımlarınızın marka ve tasarım gibi sınai haklarını koruma altına almak için “Marka Tescili Avukatı” adlı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.)

• Sınıf: Ürün olarak satışa sunulan; indirilebilir bilgisayar programları, lisanslar, optik okuyucuya kaydedilmiş yazılımlar

• Sınıf: (9.) sınıfta ürün olarak satılanların dijital platformlarında satışıdır.

• Sınıf: Hizmet olarak sunulan; yazılım hizmetleri, bilgisayar sistem tasarım web site tasarımları vb. hizmetlerdir.

Web Tasarımların Görsel Yüzü ve Arayüz (UI/UX) Korunması: Tasarım Tescili

Yazılımcıların ve web geliştiricilerin en çok mağdur olduğu konulardan biri de web sitelerinin veya mobil uygulamaların görsel yüzünün kopyalanmasıdır. Arayüzler (UI/UX), sahibinin hususiyetini taşımak ve somutlaşmış olmak kaydıyla FSEK kapsamında eser olarak korunur.

Özgün grafik tasarımlarını ve kullanıcı deneyimi ekranlarının korunmasının diğer bir yolu ise tasarım tescilidir. SMK kapsamında tasarımlar, yeni ve ayırt edici görsel değişiklikleri korumaktadır. TÜRKPATENT’e tasarım tesciline başvurarak özgün web site görüntülerini ve arayüzleri (UI/UX) koruma altına alabilirsiniz.

Telif Hakları Gene Müdürlüğü Nezdinde Yazılım Tescili

Yazılım tescili, bağımsız olarak kaynak kodların hukuken koruma altına alınması için yapılan hukuki işlemdir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’ne “İsteğe Bağlı Kayıt-Tescil” yoluyla; yazılımı kimin ve zaman meydana getirildiği ortaya konulmaktadır.

Hukuki Niteliği

Yazılım telif hakkı tescili, eserin kimin meydana getirdiğine yönelik bir hukuken ispat sağlamaktadır. Ancak, bu yazılım tescil belgesi, hak sahibine mutlak hak tanımamaktadır.

Yazılım tescili, en önemli özelliği beyana dayalı olması ve hak kurucu bir etkisinin bulunmamasıdır. Aksi ispat edilinceye kadar, ispat kolaylığı sağlamaktadır.

Başvuruyu Kimler Yapabilir?

Bizzat bilgisayar programların yaratıcı, işveren veya yazılım telif hakkını lisans veya devir gibi yollarla hak sahipleri tarafından başvuru yapılması mümkündür.

Yazılım Tescili İçin Gerekli Belgeler

Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün https://online.telifhaklari.gov.tr/ adlı internet sitesinden e-devlet şifresiyle giriş yapılarak başvuru yapılmaktadır. Giriş yaptıktan sonra ekrana çıkan başvuru formunun eksiksiz olarak doldurulması gerekmektedir.

Yazılım tescili sürecinde gerekli evraklar şunlardır:

Ayrıca, yazılım telif hakkının tarafınıza ait olduğuna yönelik taahhütname istenilmektedir. Başvuru online yapıldıktan sonra ıslak imzayla Bakanlığa gönderilmektedir.

• Kaynak Kod Örnekleri: Eser yükleme ekranına sadece yazılımın ayırt edici özelliklerini taşıyan kaynak kodları (source code) yüklenmelidir. Çalıştırılabilir dosyalar (exe, apk vb.) tescile konu edilemez.

• Teknik Dokümantasyon ve Ekran Görüntüleri: Yazılımın ne işe yaradığını anlatan detaylı bir rapor ve arayüz (UI) görselleri başvuru dosyasına eklenmelidir.

• Tüzel Kişi Girişleri: Şirket adına yapılacak tescillerde, sistem girişinin şirket imza sirkülerinde yetkili olan kişilerin e-devlet hesabı üzerinden yapılması şarttır.

• Veri Tabanı Kuralı: Eğer tescil edilecek ürün bir veri tabanı ise, sistemin ilk ve son 25 sayfası veya ilk ve son 25 veri kaydı dijital kopya olarak sunulmalıdır.

Başvuru Ücreti 2026

2026 yılı itibariyle yazılım telif hakkı tescil ücreti 1735TL’dir. Ödeme bizzat vergi müdürlüklerinden, online olarak veya Vakıfbank ya da Ziraatbank mobil uygulamaları üzerinden ödenmesi mümkündür.

Telif Hakkı Tescilinde Yapılan Sık Hatalar

Bakanlık nezdinde yapılan başvurular; evrak eksikliği, yanlış başvuru formu doldurumu veya eseri iyi tanımlama sebebiyle reddedilmektedir. Yazılım tescili sürecinde şu üç sürece dikkat edilmesi gerekmektedir:

Açık Kaynak Lisansları ve Ticari Sır

Açık kaynak kodlu (Open Source) kütüphaneler kullanmak, o kodların hukuken korumasız olduğu anlamına gelmemektedir. MIT, GNU GPL, Apache veya BSD gibi lisanslar, aslında eser sahibinin telif hakkına dayanarak kullanıcıya sunduğu yasal sözleşmelerdir. Ticari projelerinizde bu kütüphaneleri kullanırken, lisans şartlarında yer alan “atıf yapma” veya “kodları herkese açma (Copyleft)” gibi maddeleri ihlal etmeniz, projenizi bir anda telif hakkı ihlali suçlamasıyla karşı karşıya bırakabilir.

Alternatif Strateji (Ticari Sır): Eğer yazılımınızın algoritmasının kamuya açıklanmasını hiç istemiyorsanız (Örn: Google arama algoritması), tescil yaptırmak yerine kaynak kodları tamamen gizli tutarak şirket içinde çok sıkı Gizlilik Sözleşmeleri (NDA) ve siber güvenlik protokolleri ile “Ticari Sır” (Trade Secret) olarak koruma yöntemini seçebilirsiniz.

Yazılım Telif Hakkı Koruma Checklist

• Yazılım Telif Hakkı Sözleşmesinin Hazırlanması: Çalışanlarla veya dışarıdan özel hizmet alınan yazılım şirketleriyle yazılım telif hakkının kime ait olunacağına yönelik sözleşme imzalanmalıdır.

• Hukuki Koruma: Yazılımların ihtiyaç duyduğu hukuki korumanın tespit edilir; Telif Hakları Genel Müdürlüğü ve TÜRKPATENT’e başvurulmalıdır.

• Arayüz Dokümantasyonu: Yazılım tescilinde dosyasına kaynak kodlarla birlikte UI/UX ekran görüntülerin de sunulup, koruma altına alınması gerekmektedir.

Sonuç

Yazılım telif hakkı, bilgisayar programların veya mobil uygulamaların ortaya konulmasıyla birlikte doğmaktadır. Ancak, bu eserlerin koruma altına alınması için tescil edilmesi sonra derece önemlidir.

2026 yılı itibariyle yazılımların birçok teknoloji ve sanayi alanında kullanmaya başlanmıştır. Bu yönüyle yazılım patentinin alınması da büyük önem arz etmektedir. Ayrıca, web site gibi görsel tasarımların korunması için tasarım tescili; projeye verilen isimlerin korunması için marka tesciline başvurulması mümkündür.

Yazılım fikir mülkiyet haklarınızı ve TÜRKPATENT nezdinde sına haklarınızı korumak için Marka Vekili Av. Sena KOPARAN ŞAFAK ile iletişime geçebilirsiniz.