Taklit Marka Suçu ve Sahte Ürün Şikayeti

Taklit marka suçu, tescilli bir markanın logosunun, ambalajının veya ürün tasarımının, tüketici nezdinde karıştırmaya yol açacak şekilde izinsiz olarak kopyalanmasıyla oluşur. Bu fiil; başkasına ait bir markanın değerinden, itibarından ve müşteri portföyünden haksız yere kazanç sağlama amacıyla işlenmektedir.

Tescilli markaların taklit edilmesi ise Sınai Mülkiyet Kanunu m.30 kapsamında marka hakkına tecavüz suçunu oluşturur. Ayrıca, kişinin marka ihlalinde tazminat davası açma hakkı da bulunmaktadır. 

Ancak, ilk olarak yapılması gereken işlem marka hakkının ihlalinin delillerle ortaya konulması ve durdurulmasıdır. Marka ihlaliyle karşılaşıldığında ne yapılacağı hakkında Marka Hakkının İhlalinde Ne Yapılır? ve hızlıca taklit markaların toplatılması için Marka Davalarında İhtiyati Tedbir ve Malların Toplatılması adlı içeriklerimizi ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerikte; taklit marka hakkında savcılık suç duyurusu süreci, marka ihlali cezası ve sahte ürün şikayetinin nasıl yapılacağı hakkında detaylı bilgi verilecektir. 

Taklit Marka İhlaline Özet Tablo

## Taklit Ürün Nedir: Marka İhlali mi, Tasarım İhlali mi?

Taklit ürün (çakma/replika/imitasyon), tescilli bir markaya ait ürünün logosunu, ismini veya markayı taşıyan ürünün kopyalanarak ortaya çıkarılan sahte üründür. Ancak, bu taklit ürün hangi hakkı ihlal ettiğini iyi tespit etmek gerekir:

• Sahte Ürünün Marka İhlali Olması: “X” markası mobilya ürünleri, “X Taklit Markası” tarafından kopyalanarak satılıyorsa, burada bir marka ihlali söz konusudur. “X Kopya Markası”nın ürünleri kopyalamasına da gerek yoktur, “X” markasının faaliyet alanında ürünler satması marka ihlali için yeterlidir. 

• Sahte Ürünün Tasarım İhlali Olması: Ancak, “X” markasının özel tasarladığı ve tasarım tescili yaptırdığı ürünler kopyalanıp, “Y” markası tarafından satılıyorsa, burada tasarım hakkının ihlali vardır. Hem marka hakkının hem de tasarım hakkının ihlal edilmesi mümkündür. Ancak, ürün kopyalanıp tamamen farklı bir marka adı altında satış yapılması, tasarım ihlali olup marka ihlali değildir. Taklit marka avukatları tarafından hangi hakkın ihlal edildiği doğru tespit edilmelidir. 

Taklit Marka Nedir? (İktibas ve İltibas Kavramları)

Markalar, tescil edilmiş olduğu mal veya hizmet sınıflarında koruma altına alınmaktadır. Örneğin; 25. Sınıf giyim sektöründen tescillenen bir marka; 25. Sınıf giyim ve 3. Sınıf kozmetik sınıflarında korunur. 

Bunun istisnası ise tanınmış markalar olup, tescil edildiği sınıfa bakılmaksızın, tüm sınıflarda koruma altına alınmaktadır. 

Bir eylemin taklit marka suçunu oluşturabilmesi için tescilli veya benzer sınıfta şu iki durumdan birinin gerçekleşmesi gerekir:

• İktibas (Aynen Taklit): Markanızın birebir aynısının veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin izinsiz kullanılmasıdır (Örn: Tescilli bir saat logosunun sahte saate birebir basılması).

• İltibas (Karıştırma İhtimali): Birebir aynı olmasa da ortalama tüketicide "aynı firmadan çıkmış" izlenimi yaratacak benzerliktir (Örn: "ADIDAS" yerine "ADIBAS" yazılması).

Taklit Marka Suçu ve Cezası (SMK m. 30/1)

SMK m.30 hükmü marka hakkına tecavüz teşkil eden suçları düzenlemiştir. Ancak, bir marka hakkına tecavüz suçundan bahsedebilmek için öncelikle markanın Türkiye’de tescilli olmasını gerekir. 

Taklit marka suçu SMK m.30/1 hükmünde şu şekilde düzenlenmiştir;

“Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

Görüleceği üzere sadece markanın taklit edilerek sahte ürün üretilmesi değil; taklit markanın; depolanması, hizmet markasıyla hizmet verilmesi, taklit ürünlerin depolanması, satılması veya satışa arz edilmesi, depolanması gibi birçok eylem sayılmıştır. Kısacası taklit marka suçu, tescilli bir markanın ticari faaliyetlerde her türlü suç kapsamına alınmıştır. 

Ayrıca taklit marka suçu, bir ir "tehlike suçu” olarak düzenlenmiştir. Yani ceza verilebilmesi için taklit ürünün satılmış olması ya da somut bir zarar doğması gerekmez. Ticari amaçla markanın taklit edilmesi yeterlidir. 

Taklit marka cezası ise  1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası olarak düzenlenmiştir. Suç bir şirket bünyesinde işlenmişse (SMK m. 30/4), TCK m. 60 uyarınca şirketin lisanslarının iptali veya faaliyetten men edilmesi gibi güvenlik tebdirleri de uygulanır. 

Diğer Marka Suçları ve Cezaları (SMK m. 30/2 ve 30/3)

SMK m.30 hükmünde sadece markanın taklit edilmesini suç olarak düzenlememiştir. Kanunda yer alan diğer marka hakkına tecavüz suçu şunlardır:

Marka İşaretini Kaldırma Suçu (SMK m. 30/2): Ürün veya ambalaj üzerindeki ® gibi tescil işaretlerini yetkisi olmadan çıkarılması marka hakkına tecavüz suçudur. Bu suçun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası olarak düzenlenmiştir. 

Marka Hakkı Üzerinde Yetkisiz Tasarruf Suçu (SMK m. 30/3): Marka sahibinin izni olmadan ve yetkisiz bir şekilde; lisans verilmesi veya hakların genişletilmesi, rehin verilmesi gibi yetkisiz tasarruflar da bir marka hakkına tecavüz suçudur. Bu suçun cezası 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası olarak düzenlenmiştir.

Taklit Marka Suçunda Etkin Pişmanlık: Üreticiyi İhbar Etme (SMK m. 30/7)

SMK m.30/7 hükmü, tescilli bir markayı taklit edilerek üretilen ürünü satan veya satışa arz eden kişiler için etkin pişmanlık hükmü düzenlemiştir. 

Sahte ürünü satan kişiler, taklit markalı ürünü nereden aldığını adli makamlara bildirir ve asıl üreticinin yakalanarak ürünlere el konulmasını sağlarsa hakkında ceza verilmez. Bu etkin pişmanlık hükmü sadece, SMK m.30/1 hükmünde düzenlenen suç için ve  taklit markayı satan veya satışa arz edenler için düzenlenmiştir.

Marka İhlalinde Savcılık Şikayet Süreci

Taklit ürün gibi marka ihlali halinde, ihlalin tespit edilmesinden itibaren 6 ay içerisinde, cumhuriyet başsavcılıklarına şikâyet edilmesi gerekir. Marka ihlalinde şikayet aşağıdaki yargı yerlerinden birinde yapılması mümkündür:

• Hak sahibinin yerleşim yeri

• Markayı ihlal eden kişinin yerleşim yeri

• Marka ihlalinin gerçekleştiği yer

• Tecavüz fiilinin etkilerinin devam ettiği yer 

Savcılık şikâyeti sonrasında taklit ürünlerin satıldığı dükkân veya depolandığı adresler için Sulh Ceza Hakimliğinden acil arama ve el koyma kararı çıkartılır. Güvenlik şube polisleri ve marka avukatı eşliğinde, uygulamada marka baskını ifade edilen, taklit ürünlerin toplatılması için şüphelinin adresine gidilir. 

Marka hakkına tecavüz suçları şikâyete tabi olduğundan Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 253 uyarınca zorunlu uzlaştırma kapsamındadır. Marka ihlalinde uzlaşma, soruşturma aşamasında savcılık dosyayı bir uzlaştırmacıya göndermesiyle başlamaktadır.  

Uzlaştırmacı, tarafların tazminat ve ürün imhası şartlarında anlaşma sağlaması için görüşme sağlamaktadır. Tarafların uzlaşması halinde soruşturma dosyası kapanır. 

Taraflar arasında uzlaşma sağlanamazsa şüpheli hakkında iddianame düzenlenir ve Fikri ve Sınai Ceza Mahkemelerinde yargılama süreci başlar. 

Taklit Marka Suçu Şikâyet Dilekçesi Örneği

Paylaşılan dilekçe örneği yalnızca genel bilgilendirme amacıyla paylaşılmıştır. Somut olayın özelliklerine, taklit eyleminin gerçekleştiği mecraya ve elde edilen delillerin niteliğine göre özel olarak hazırlanması gerekir. 

Uygulamada bu kadar kısa, genel ve matbu ifadeler içeren bir dilekçeyle arama-el koyma kararı çıkarmak veya savcılık soruşturmasını başarıyla yürütmek mümkün değildir.

Marka hakkına tecavüz halinde sürecin sağlıklı yürütülebilmesi için taklit marka avukatları ile iletişime geçilerek profesyonel hukuki destek alınması  tavsiye edilir.

Sahte Ürün Nereye Şikayet Edilir?

Sahte ürün, sizin tescilli bir markanızın taklit edilmesiyle oluşturulmuşsa, yukarıda bahsedildiği gibi cumhuriyet başsavcılıklarına başvurulması mümkündür. Bununla birlikte sahte ürünün sahibi olmayan, ancak tüketiciler için şikayet yolları şunlardır:

• Tüketici Danışma Hattına Başvuru: Ticaret Bakanlığı bünyesindeki ALO 175 hattı aranarak veya e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyetine başvurularak sahte ürün şikayeti yapılması mümkündür. 

• Ürün Güvenliği İhbar Hattına Başvuru: Daha çok insan sağlığını ve güvenliğini tehdit eden sahte ürünler için getirilmiş ürünlerdir. Taklit ürünler için de yapılması mümkündür. 

• Tüketici Hakem Heyetine Başvuru: Orijinal iddiasıyla sahte ürün alınmış olması halinde, tüketici hakem heyetine başvuru yapılması mümkündür. 

• Sanal Pazaryerlerine Şikayet: Trendyol, Hepsiburada, N11 veya Amazon gibi pazar yerlerinde satılan sahte ürünler için platformların Fikri Mülkiyet ve Hak İhlali Bildirim Formları doldurularak satıcının mağazası veya ilgili ürün ilanı kapattırılabilir.

• Sosyal Medya Hesaplarından Şikayet: Instagram, Facebook veya X gibi sosyal medya platformlarında yürütülen sahte ürün satışlarında, platformların Fikri Mülkiyet Bildirim Formları üzerinden taklit profiller şikayet edilerek erişime engellenebilir.

Ürünler Orijinal İse Marka İhlalinde Savunma 

Bununla birlikte gümrükte veya marka baskınıyla birlikte el konulan her ürün taklit ürün değildir. 

Bir ürünü yetkili satıcı yerine, yurt dışında paralel ithalatla iç piyasaya sunulması, söz konusu ürünleri sahte ürün yapmamaktadır. SMK m.152’de düzenlenen “Marka Hakkının Tükenmesi İlkesi” uyarınca, bir ürün marka sahibi tarafından piyasaya sunulduktan sonra üçüncü kişilerin bu ürünü yeniden satması marka ihlali sayılmaz.

Ayrıca, imitasyon ürünün ticari amaçla kullanılmaması da bir marka hakkına tecavüz suçunu oluşturmamaktadır. Bu gibi durumlarda taklit marka suçu iddiasına karşı yapılacak savunmalar hakkında bilgi için  marka hakkının ihlalinde savunma adlı içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.  

Sonuç

Taklit marka suçuna karşı hem hukuki hem de cezai sürecin başlatılması mümkündür. 

Bu süreçte sahte ürünlerin el konulması, internet sitelerine ve sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirilmesi büyük önem taşır. Süreci en başından itibaren deneyimli taklit marka avukatları ile yürütmek büyük önem taşır. 

Taklit ürünlerle mücadelede arama ve el koyma kararlarının zamanında ve doğru uygulanması kritiktir. Süreci en başından itibaren deneyimli taklit marka avukatları ile yürütmek, hem taklit odağının tespiti hem de tazminat süreçlerinin başarısı açısından en güvenli yoldur.

Ofisimizin kurucusu Arb. Av. & Marka Vekili Sena KOPARAN ŞAFAK (Vekil Sicil No: 2898), marka hukukundaki tecrübesinin yanı sıra Türk Patent ve Marka Kurumu siciline kayıtlı yetkili marka vekilidir. 

Vekillik durumumuzu TÜRKPATENT Vekil Araştırma ekranından sicil numaramızla sorgulayabilirsiniz. Hak kayıplarını önlemek ve taklit satışları durdurmak için Sena Koparan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.