Marka Davalarında İhtiyati Tedbir ve Malların Toplatılması

Marka davalarında ihtiyati tedbir ve malların toplatılması, bir marka ihlali tespit edildiğinde alınabilecek en hızlı aksiyondur. Uzun süren yargılama süreci öncesinde marka sahibi, markasının yer aldığı ürünleri toplatabilir, internet sitesini veya sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirebilir. 

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.159’da düzenlenen bu hukuki imkan, ayrıca marka sahibinin teminat verilmesini de içermektedir. 

Marka ihlalinde ihtiyati tedbir dava aşmasında talep edebileceği gibi, dava açmadan veya arabuluculuğa başvurmadan da alınması mümkündür. 

Ancak, şartların sağlanması ve talebin doğru yapılması son derece önemlidir. Aksi takdirde talebin reddedilme riski mevcuttur. 

Marka avukatı Av. Sena KOPARAN ŞAFAK, marka hukukunda uzman ve TÜRKPATENT’e kayıtlı kayıtlı bir marka vekili (Vekil Sicil No: 2898)’dir. Bu içerikte; uygulamada marka ihlalinde ihtiyati tedbir kararının şartları ve nasıl uygulanacağı hakkında detaylı bilgi verilecektir. 

İhtiyati Tedbir Nedir?

İhtiyati tedbir, Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 389-399 arasında düzenlenmiş, bir hukuki çaredir. Dava sonuçlanıncaya kadar kişinin hakkına kavuşması olanaksızlaşması veya büyük zararlara uğraması muhtemeldir. 

Bu sebeple yargılama başında veya sürecinde, yargılanmaya sonuçlanıncaya kadar, geçici olarak bir hukuki koruma imkanıdır. 

Marka Davalarında İhtiyati Tedbir Ne İşe Yarar?

“Marka Hakkının İhlalinde Ne Yapılır?” adlı içeriğimizde detaylı açıkladığımız üzere, marka hakkına tecavüz edildiğinde hem hukuki hem de cezai süreçlere başvurulması mümkündür. Hukuk mahkemelerinde marka ihlali tazminat davası açılabilmekte, savcılıklara suç duyurusunda bulunabilmektedir. 

Ancak, hukuki ve cezai süreçlere başvurmak tek başına marka ihlalini durdurmamaktadır. Marka davalarında ihtiyati tedbir talep ederek, marka kullanımın sonlandırılması gerekir. 

Marka davalarında ihtiyati tedbiri düzenleyen SMK m.159 şu şekildedir;

1) Bu Kanun uyarınca dava açma hakkı olan kişiler, dava konusu kullanımın, ülke içinde kendi sınai mülkiyet haklarına tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat etmek şartıyla, verilecek hükmün etkinliğini temin etmek üzere, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep edebilir.

*> (2) İhtiyati tedbirler özellikle aşağıda belirtilen tedbirleri kapsamalıdır:

*> a) Davacının sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil eden fiillerin önlenmesi ve durdurulması.

*> b) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen tecavüze konu ürünlere, bunların üretiminde münhasıran kullanılan vasıtalara ya da patenti verilmiş usulün icrasında kullanılan vasıtalara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde, Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dâhil, bulundukları her yerde elkonulması ve bunların saklanması.

*> c) Herhangi bir zararın tazmini bakımından teminat verilmesi.

*> (3) İhtiyati tedbirlerle ilgili bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.”

Görüleceği üzere SMK m.159 hükmü, marka davalarında ihtiyati tedbirle davalının markasal olarak her türlü kullanımı sona erdirmeyi amaçlamıştır. 

Dava veya savcılık şikayet yoluna başvururken veya başvurmadan önce, marka ihlali ihtiyati tedbirle markasal kullanımı sona erdirmek mümkündür. 

Marka Davalarında İhtiyati Tedbir Şartları Nelerdir?

HMK m.389’da belirttiği üzere ihtiyati tedbir kararı için 2 şart aranır:

• Yaklaşık İspatın Sağlanması: Davayı açan tarafın davayı açmakta olduğunu yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. Burada tam ispat aranmamaktadır. Haklılığını yüksek ölçüde koyan delillerle ispat etmesi yeterlidir. 

• Telafisi Güç veya İmkansız Zararlar Doğması: Yargılamanın sona ermesinin beklenmesi, davacıyı telafisi güç veya imkansız zararlara uğratacak olmasıdır. 

Marka ihlalinde ihtiyati tedbir şartları düzenleyen SMK m.159 hükmü ise şu şartların varlığını aramıştır:

• Türkiye’de marka kullanımı olması,

• Ciddi ve etkin bir biçimde marka hakkının ihlal edilmesi veya marka hakkına tecavüz olması,

• Marka hakkının ihlal edildiğinin delillerle ortaya konulması

Marka hukukunda ihtiyati tedbir için davacının Türkiye’de marka hakkının ihlal edildiğini yaklaşık olarak ispat etmesi yeterlidir. 

Mahkeme nezdinde ihtiyati tedbir kararı alınabilmesi için sunulan delillerin önemi büyüktür. Tedbir kararının olumlu sonuçlanması ve mahkemenin talep edeceği teminat miktarı, marka ihlalinin varlığına ilişkin delillerle karar verilmektedir. 

Bu sebeple, marka ihlalinde ihtiyati tedbire başvururken delillerin tam ve eksiksiz toplanması gerekir. Tedbir talebinizin reddedilmemesi ve sürecin başında hukuki üstünlük sağlamak için öncelikle Marka İhlali Nasıl İspat Edilir adlı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.  

Marka Davalarında İhtiyati Tedbirle Neler Talep Edilebilir? 

SMK m.159 hükmü marka ihlalinde ihtiyati tedbirle markasal olarak her türlü kullanımı sona erdirme imkanı tanımıştır:

• Tecavüzün Önlenmesi ve Durdurulması: Mütecavizin taklit marka taşıyan ürünleri üretmesi, fabrikasında işlemesi, ambalajlaması ve iç veya dış piyasaya satması yasal olarak engellenir. 

• Tecavüze Konu Ürünlere El Konulması: Marka hakkına tecavüz eden kişinin markayı taşıyan ürünleri toplatılır. Taklit ürünleri üretilmesine yarayan makinalara el konulur. İş yeri tabelası indirilir. Kısacası mütecavizin fiziken adreslerde markalı ürünlerine el konulmaktadır. Bu ürünler mütecavizin elinden alınarak mahkemece belirlenen güvenli bir yediemin deposuna kaldırılır. 

• Gümrüklerde ve Serbest Bölgelerde Blokaj: Yurt dışından Türkiye'ye girmekte olan veya transit geçiş amacıyla gümrük bölgelerine, serbest limanlara gelen sahte konteynerlerin çıkışı dava sonuna kadar tamamen engellenir

Marka Hukukunda Ters Teminat Tedbiri

SMK m.159/1-c hükmünde, marka sahiplerinin ihtiyati tedbirle, marka hakkına tecavüzden eden kişiden teminat gösterme imkanı getirilmiştir. 

Marka sahibinin yargılama sürecinde olası zararlarının engellenmesi amacıyla davalı tarafın teminat yatırılmasına karar verilmektedir. 

HMK kapsamında ihtiyati tedbir prosedüründe, ihtiyati tedbir isteyen taraf, mahkemenin öngöreceği teminat yatırması gerekmektedir. Ancak, marka hakkına tecavüz eden davalı tarafça teminat gösterilmesi sebebiyle ters teminat tedbiri olarak anılmaktadır. 

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi Esas No: 2019/191 Karar No: 2019/279 Tarih: 08.02.2019 tarihli kararı ters teminat tedbirine emsal karardır;

"Davacının sınai mülkiyet hakkına yönelik ihlal iddiaları ve dosyadaki delil durumu gözetildiğinde, yargılama sürecinde davacının telafisi güç zararlara uğrama ihtimali mevcuttur. Bu kapsamda tarafların menfaat dengesi ve ticari riskler birlikte değerlendirilerek, tecavüze konu ürünlerin piyasadan tamamen toplatılması yerine, SMK m. 159/2-c bendi uyarınca davalının zararın tazmini yönünden mahkemece takdir edilecek uygun bir ters teminatı yatırması halinde ürünlerin zilyetliğinde bırakılmasına, teminat yatırılmadığı takdirde ise tedbirin aynen infazına karar verilmesi gerekmiştir."

Dijital Marka İhlallerinde İnternet Sitesine ve Sosyal Medyaya Erişim Engeli

Günümüzde Google Ads'de marka ihlali, markanın internet site veya sosyal medya adı olarak alınması mümkündür. Bununla birlikte, Trendyol marka ihlali gibi sanal mağaza isimleri de marka hakkının ihlalidir. 

Bu durumlarda da marka ihlali ihtiyati tedbirle internet sitelerine, sosyal medya hesaplarına ve diğer dijital platformlara erişim engeli getirilmektedir. 

Bunun için mahkemeden Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na müzekkere yazılması ve markayı ihlal eden dijital platformlarına erişim engeli getirilmesi talep edilmektedir. 

Marka Davalarında Gümrükte Mallara El Konulması ve Blokaj Prosedürü

Marka ihlalinin en sık gerçekleşen yöntemi de yurt dışından sahte , taklit ürünlerin getirilmesidir. Taklit ürünlerin iç piyasa sunulması, gümrükte malların sahte ürünlerin el konulmasının iki yolu vardır:

Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne İdari Başvuru

Marka ihlalinde ihtiyati tedbire başvurmadan dahi gümrükte sahte ürünlerin el konulmasının hukuki imkanı vardır.  4458 Sayılı Gümrük Kanunu m.57  ve Gümrük Yönetmeliği m.110 uyarınca, sahte ürünlerin gümrük geçişinde engellenmesi için idari başvuru yapılmaktadır. 

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün elektronik sistemi üzerinden idari bir koruma başvurusu yapılması mümkündür. Elektronik ortamda “Fikri ve Sınai Hakların İhlali İle İlgili Olarak Gümrük İdaresinin Harekete Geçmesine İlişkin Başvuru Formu” doldurulmakta ve marka tescil belgesiyle hak sahibi olunduğu ispatlanmalıdır. 

Gümrük idaresine başvuru onaylandığında 1 yıl boyunca geçerli olur ve Türkiye’deki tüm gümrük kapılarını kapsar. Gümrük idaresi, marka ihlali ihtimali olan tüm ürünleri gümrükte durdurur. 

Marka sahibi, gümrükte durdurulan malları incelemek ve numune almak için üç iş günü ve söz konusu ürünlere ilişkin ihtiyati tedbir kararı sunmak için ise 10 iş günü süresi vardır. 

Bu süre içerisinde ihtiyati tedbire başvurulmadığı takdirde mallar gümrükten serbest bırakılır.

Mahkemeden İhtiyati Tedbir Kararının Alınması 

Gümrük ve serbest ticaret bölgelerinde taklit ürünlere el konulmasının diğer yolu da mahkemeden tedbir kararı alınmasıdır. 

SMK m.159/1-b hükmü uyarınca, Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dâhil, marka ihlali niteliğindeki ürünlere el konulabilmektedir. 

Önemle belirtmek gerekir ki gümrükte mallara el konulması için sahte, taklit ürünler olması gerekir. Orijinal ürünlerin gümrükte el konulması mümkün değildir. Nitekim, yurt dışında ucuza mal ederek, iç piyasada ürün satışı (paralel ithalat) yasal bir işlemdir. 

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin E. 2006/11402, K. 2008/3510 sayılı “SONY” kararında olduğu gibi, orijinal ürünlerin gümrük geçişi serbesttir. Haksız yere gümrükte el konulan ürünlere ilişkin maddi ve manevi tazminat davası açılması mümkündür.  

Marka ihlaline karşı savunma haklarınızda detaylı bilgi için “Marka Hakkının İhlali ve Hukuki Savunma Yolları” adlı içeriğimizi inceleyebilirsiniz. 

Marka Hukukunda İhtiyati Tedbir Süreci Nasıl İşler?

Marka hukukunda, yargılama sürecinde veya dava açmadan önce ihtiyati tedbir süreci şu şekilde işlemektedir:

• Talep Dilekçesi Sunulması: Marka ihlali sebebiyle açılacak olan yetkili Fikri ve Sınai Hukuk Mahkemesine detaylı talep dilekçesiyle talep edilmelidir. Dava açılmadan önce veya dava açılırken talep edilmesi mümkündür. Dava dilekçesiyle birlikte talep edilmesi halinde mutlaka ihtiyati tedbir talebinin de olduğu belirtilmelidir. 

• Bilirkişi Atanması: Marka ihlali ihtiyati tedbir şartlarının oluşup oluşmadığı hakkında dosyaya marka vekili bilirkişiler atanmaktadır. Bilirkişiler, dijital platformlarda ve fiziken iş yerlerinde inceleme yapmaktadır. 

• Mahkemenin Tedbir Kararı Vermesi: Mahkeme bilirkişi raporuna göre, teminatsız veya uygun göreceği bir teminat karşılığında ihtiyati tedbire karara ilişkin karar verir. Mahkeme teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı vermesi halinde, 1 hafta içerisinde teminatın yatırılması gerekir. Aksi takdirde ihtiyati tedbir kararı düşmektedir. 

• Tedbir Kararının İcraya Konulması: Mahkeme tarafından verilen tedbir kararının, karar tarihinden itibaren bir hafta içerisinde icraya konulması gerekir. İcra takibi, kararı veren mahkemenin bulunduğu yerde konulması gerekir. Marka hukukunda ihtiyati tedbir teminatı yatırılmış, ancak icraya konulmamışsa, yine tedbir kararı kendiliğinden düşer. 

• Tedbirin Uygulanması: İcra takibine geçilen tedbir kararıyla, marka hakkına tecavüz eden kişinin fiziken iş yerlerine gidilerek ürünlere el konulur, tabela kaldırılır. Ayrıca, internet sitesi, sosyal medya hesaplara erişim engeli getirilir. Gümrük Müdürlükleri gibi ilgili kurumlara müzekkere yazılır. 

• Tamamlayıcı Merasim: Marka davalarında ihtiyati tedbir kararı, dava açılmadan önce uygulanmışsa tamamlayıcı merasimin gerçekleştirilmesi gerekir. Kararın uygulandığı tarihten 2 hafta içerisinde dava açılmalıdır, aksi takdirde uygulanan tüm tedbirler düşmektedir. Marka hakkının ihlali tazminat davası açılıyorsa, söz konusu 2 hafta içerisinde zorunlu arabuluculuğa başvurulmalıdır. Arabuluculuk sonrasında dava açma süresine dikkat edilmelidir. 

Marka Hukukunda İhtiyati Tedbir Dilekçesi Örneği ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Marka hukukunda ihtiyati tedbir dilekçesinde başlıca dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

• Marka ihlalini ispatlayan tüm delillerin sıralı ve düzenli olarak sunulmalıdır. 

• Marka ihlalinin yapıldığı tüm alanlar açıkça dilekçede yazılmalıdır. Nitekim, bilirkişi dava dilekçesinde belirtilen yerlerde araştırma yapmaktadır. Sosyal medya hesapları, internet siteleri, davalının tüm açık adreslerine yer verilmelidir.

• Hangi tedbirin talep edildiği açıkça belirtilmelidir. Durdurulma, el koyma veya erişim talebi farklı talepler içermektedir. Örneğin; sosyal medya hesaplarında durdurulması değil, erişim engeli talebi olduğu belirtilmelidir. 

• Sosyal medya hesaplarının urleri, internet sitelerin açık adresi dilekçe açıkça yer almalıdır. Erişim engeli için yazılacak müzekkerede karışıklığa yol açmaması gerekir. Hangi site veya sosyal medya hesabına erişim engeli getirileceği açıkça belirtilmelidir. 

Paylaşılan marka hukukunda ihtiyati tedbir dilekçesi örneği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Doğrudan veya dolaylı olarak kullanması halinde hukuk büromuzun bir hukuki sorumluluğu yoktur. 

Dava açılmadan önce bir marka avukatından destek alınması tavsiye edilmektedir. 

Sonuç

Marka davalarında ihtiyati tedbir, tescilli markalara yönelik tecavüzü durdurmanın en hızlı ve etkili yoludur. Taklit ürünler toplatılabilir, gümrükte mallara el konulabilir, dijital mecralara erişim engeli getirilebilir. Tedbir dilekçesinde mutlaka taleplerin ayrı ayrı yer alması ve marka ihlalinin gerçekleştiği alanların açıkça yazılması gerekir. 

Marka hukukunda ihtiyati tedbir ve dava hizmetinde profesyonel destek almak için bizlere ulaşabilirsiniz.